CO TO JEST MEDIACJA?
Mediacja jest sposobem rozwiązywania sporów, w którym dwie lub więcej osób pozostających w konflikcie spotyka się z mediatorem, niezależnym ekspertem, aby wypracować porozumienie. W sprawach rodzinnych i rozwodowych jest to zazwyczaj dwoje mediatorów, kobieta i mężczyzna. Mediacja jest procesem nieformalnym, ale ustrukturyzowanym. Udział w mediacji jest całkowicie dobrowolny.

JAKA JEST ROLA MEDIATORA? NA JAKIEJ PODSTAWIE MEDIATOR DECYDUJE, KTO MA RACJĘ I KTO WYGRYWA POSTĘPOWANIE?
Mediator nie decyduje o tym kto ma rację i kto wygrywa postępowanie, ponieważ jest niezależny i nie reprezentuje interesów żadnej ze stron. Nie podejmuje decyzji a jedynie ułatwia stronom wzajemny dialog. Treść porozumienia kończącego mediację kształtują same strony, mediator go nie ocenia.

CZY KAŻDY KONFLIKT MOŻNA ROZWIĄZAĆ ZA POMOCĄ MEDIACJI?
Nie. Choć mediacja jest niezwykle skutecznym i uniwersalnym sposobem rozwiązywania sporów, istnieją spory, które nie podlegają mediacji. Przede wszystkim mediacji nie podlegają sprawy o przestępstwa ścigane z urzędu, które mogą rozpatrywać wyłącznie sądy. Mediacja nie jest także właściwa dla rozstrzygania sporów, gdzie między stronami występują niemożliwe do zniwelowania przez mediatora różnice w potencjale ekonomicznym czy intelektualnym. Warunkiem prawidłowego przebiegu mediacji jest to, by strony uczestniczyły w postępowaniu na w miarę równych warunkach.

PRAWNICY RÓWNIEŻ SĄ WPRAWNYMI NEGOCJATORAMI, PO CO WIĘC ZATRUDNIAĆ KOLEJNEGO FACHOWCA - MEDIATORA?
Jeśli prawnicy chcą ze sobą współpracować i pragną szybko doprowadzić do rozstrzygnięcia, mediacja może nie być potrzebna. W wielu przypadkach jednak nastawieni na spór i zbijanie argumentów przeciwnej strony prawnicy uniemożliwiają prowadzenie konstruktywnego dialogu. Zdarza się również, że dyskusje są całkowicie zdominowane przez pełnomocników stron. Utrudnia to przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, którego kluczowym elementem jest istnienie nieskrępowanej komunikacji pomiędzy bezpośrednio zaangażowanymi w spór. Istnieje możliwość korzystania z mediacji przy udziale pełnomocników, prawników, jeśli obie strony i ich pełnomocnicy się na to zgadzają, ale jest to stosunkowo rzadko stosowane. Częściej zdarza się, że porozumienie końcowe zawarte podczas mediacji konsultowane jest z prawnikami.

JAKĄ MOC MA POROZUMIENIE ZAWARTE PODCZAS MEDIACJI?
Porozumienie zawarte podczas mediacji może mieć nawet moc prawną, jeśli istnieje taka potrzeba. Strony mogą udać się z gotowym porozumieniem do sądu, który może zatwierdzić ugodę i gdzie może jej zostać nadana tzw. klauzula wykonalności. W sprawach kierowanych do mediacji z sądu porozumienie zawarte przy pomocy mediatorów jest traktowane jako podstawa do wydania orzeczenia lub wyroku.
Wiele par chcących się rozwieść korzysta z mediacji zanim trafią na rozprawę rozwodową. Zyski z takiego rozwiązania mają zarówno strony, które same, przy pomocy mediatorów, dochodzą do satysfakcjonującego je porozumienia, oraz sąd, który nie musi orzekać, tylko sprawdzić, czy porozumienie jest zgodne z prawem. Powoduje to oszczędności czasowe, emocjonalne i ekonomiczne.

JAKIE MATERIAŁY SĄ POTRZEBNE, ABY MEDIACJA PRZEBIEGAŁA SPRAWNIE?
Mediacja nie jest sformalizowanym procesem, w toku którego potrzebne jest przedstawianie dowodów w takim zakresie, jak to ma miejsce w sądzie. Możliwe jest przedstawianie dokumentów czy innych zapisów, które ułatwiają komunikację między stronami oraz pozwalają na wyjaśnienie ważnych dla roz-strzygnięcia sporu informacji. Materiały te nie są jednak traktowane jak dowody w postępowaniu sądowym. Jeśli sprawa jest kierowana do mediacji z sądu, mediatorzy otrzymują niezbędne dokumenty przed rozpoczęciem pierwszej sesji.

W JAKI SPOSÓB DBA SIĘ O UTRZYMANIE POUFNEGO CHARAKTERU MEDIACJI?
Poufność mediacji jest zagwarantowana przez kodeks postępowania cywilnego i dotyczy głównie mediatora. Strony zaś nie mogą powołać mediatora na świadka w sprawie, chyba że obie wyrażą zgodę na zwolnienie go z tajemnicy mediacji. Ponadto strony w ewentualnym dalszym postępowaniu sądowym nie mogą się powoływać na żadne oświadczenia, deklaracje czy oferty złożone podczas mediacji przez drugą stronę - sąd nie weźmie ich pod uwagę.
Także wumowie o mediację (ustnej lub pisemnej) strony i mediatorzy zobowiązują się do przestrzegania zasady poufności.
Jeśli taka jest wola stron, możliwe jest prowadzenie mediacji, w której strony komunikują się jedynie za pośrednictwem mediatora, który przekazuje drugiej stronie tylko uzgodnione wcześniej oświadczenia i propozycje.
Mediator nie udostępnia swoich notatek do wglądu dla stron czy innych osób. Sporządzone w toku mediacji notatki podlegają zniszczeniu po jej zakończeniu.

CZY ZAŁOŻENIE, ŻE STRONY NAPRAWDĘ WEZMĄ UDZIAŁ W MEDIACJI W DOBREJ WIERZE, NIE JEST ZBYT IDEALISTYCZNE?
SKĄD PRZEKONANIE, ŻE WSZYSCY ZACHOWAJĄ SIĘ "NA POZIOMIE"?
Mediatorzy zdają sobie sprawę, że ludzie, szczególnie w sytuacji tak stresującej jak konflikt, mogą reagować emocjonalnie, samolubnie i mieć skłonność do manipulacji. Mediator akceptuje ten stan rzeczy i nie ocenia stron. Sztuką mediatora jest takie pokierowanie rozmową, by jej uczestnicy zdali sobie sprawę z tego, że rozwiązanie konfliktu leży w ich interesie. Mediator musi sprawić, że strony nabiorą zaufania zarówno do niego, jak i do samego procesu mediacji.

A CO Z OSOBAMI, KTÓRE PRZYSTĘPUJĄ DO MEDIACJI JEDYNIE PO TO, BY ZDOBYĆ INFORMACJE, KTÓRE UŁATWIĄ IM PÓŹNIEJSZE POSTĘPOWANIE SĄDOWE?
W istocie, zdarza się, że ktoś przystępuje do mediacji w złej wierze. Z reguły w toku mediacji zdaje sobie jednak sprawę z faktu, że znacznie więcej może osiągnąć negocjując porozumienie mediacyjne niż oddając sprawę do sądu.
Zanim strony przystąpią do mediacji powinny się zorientować, jakie uprawnienia przysługiwałyby im, gdyby sprawa trafiła do sądu. Poznanie praw przysługujących każdej ze stron pozwala uporządkować proces mediacji - każda ze stron wie gdzie i w jakiej kwestii może ustąpić a gdzie żądać realizacji swoich uprawnień. Na tym etapie szczególnie celowa wydaje się konsultacja z prawni-kiem.

JAKI JEST PRZEBIEG MEDIACJI? JAK WYGLĄDA SESJA MEDIACYJNA?
Po przyjęciu sprawy Centrum Mediacji kontaktuje się ze stronami, wyjaśnia im zasady rządzące postępowaniem mediacyjnym i, jeśli strony wykazują zainteresowanie i wyrażą zgodę, wyznacza termin pierwszej sesji. Na tym etapie ustala się również wysokość i sposób zapłaty wynagrodzenia mediatora oraz Centrum Mediacji. Wpłata uzgodnionych wcześniej kwot stanowi warunek wszczęcia postępowania mediacyjnego. Naturalnie nie dotyczy to przypadków, gdy w myśl regulaminu Centrum Mediacji czy stosownego porozumienia postępowanie będzie bezpłatne.
Termin pierwszego spotkania wyznacza się tak, aby strony mogły przemyśleć swoje położenie i skonsultować się z prawnikami.
Miejsce przeprowadzenia pierwszej jak i następnych sesji uzgadniane jest ze stronami. Chodzi o to, aby mediacja odbyła się na neutralnym gruncie, gdzie wszyscy uczestnicy będą się czuli komfortowo. Sesja najczęściej, choć nie jest to obligatoryjne, odbywa się w siedzibie Centrum Mediacji. Możliwe jest także wynajęcie pomieszczeń, które będą odpowiadały jakimś szczególnym oczekiwaniom stron.

ILE CZASU ZWYKLE POTRZEBA NA OSIĄGNIĘCIE POROZUMIENIA?
Mniej niż na uzyskanie rozstrzygnięcia w toku postępowania sądowego. W przypadku spraw skomplikowanych lub takich, w które zaangażowanych jest wiele podmiotów, potrzebnych może być kilka sesji, pomiędzy którymi między stronami i Centrum Mediacji trwa wymiana opinii lub dokumentów. W przypadku prostych spraw z reguły wystarcza jedna lub dwie kilkugodzinne sesje. Wszystko zależy od woli stron oraz ilości kwestii, które należy rozwiązać. Również długość pojedynczej sesji bywa uzależniona od stopnia skomplikowania sprawy czy sytuacji zawodowej lub życiowej stron. Pojedyncza sesja zwykle trwa od półtorej do trzech godzin.